بیمه اتکایی به مفهوم توزیع جهانی ریسک است. بیمه اتکایی شرکت بیمه را قادر می سازد تا پاسخگوی خسارتهایی باشد که در طول زمان اعتبار قرارداد به وقوع می پیوندد . شرکت بیمه ریسکهای همگون را برای پرتفوی خود جمع آوری می کند ولی اگر اجتماع این ریسکها مازاد بر ظرفیت نگهداری تشخیص داده شود وجود قرارداد اتکایی کمک می کند که این شرکت تعادل مالی خود را حفظ کند و به او اجازه می دهد تا به مشتریان خویش سرویس بهتری ارائه نماید و خسارتهای وارده را به موقع پرداخت کند. بیمه گر اتکایی بیمه گر واگذارنده را در مقابل زیان های سنگین مالی که ممکن است با وقوع خسارتهای بزرگ یا تعداد کثیری خسارت در ابعاد کوچک و متوسط که در یک زمان محدود وارد شوند، حمایت می کند. در حقیقت بیمه اتکایی عبارتست از:

بیمه ریسکی که بیمه گر واگذارنده آن را بیمه کرده است. البته لازم است اشاره شود که از نظر حقوقی ارتباطی بین قرارداد بیمه ریسکی که بیمه گذار و بیمه گر منعقد می کنند با قرارداد بیمه ای که بیمه گر واگذارنده و بیمه گر اتکایی می بندند وجود ندارد و در واقع دو قرارداد جدا گانه محسوب می شود.

بطور کلی هدف اصلی بیمه اتکایی کاهش ریسک از دیدگاه آماری و به حداقل رساندن خسارت برای بیمه گر است، بیمه گران ریسک را به منظور کاهش حجم کل ریسکهایی که تعهد کرده اند واگذار می کنند وظیفه بیمه گر اتکایی حمایت از شرکتهای بیمه واگذارنده در مقابل خسارتهای سنگین و توزیع جهانی ریسک است .

شرکت بیمه مستقیم از بیمه گر اتکایی خود انتظاردارد که :

- قادر به اداره ریسکهای بزرگ باشد تا توانایی شرکت در این زمینه افزایش یابد .

- در نتایج عملیات فنی واگذارنده ایجاد ثبات کند.

- از موسسه واگذارنده در مقابل خسارتهای کلی یا خسارت های سنگین که افزون بر توان مالی شرکت است حمایت کند .

- توزیع جغرافیایی ریسکهای بیمه شده در مقابل  خطرهای فاجعه آمیز به مطلوبترین حالت انجام گیرد.

- راهی برای ورود و خروج از بازارهای بین المللی داشته باشد.

- کمک و تسهیلات فنی واداری برای بهبود روشها و سیستمها نظیر کامپیوتر و مشکلات خاص فنی و مدیریتی دریافت کند.

نتیجه برنامه فوق افزایش ظرفیت صدور شرکتهای بیمه و کل بازار بیمه ملی است. بدیهی است که بیمه اتکایی تنها راه حل افزایش ظرفیت صدور شرکتهای بیمه و کل بازار نیست بلکه ظرفیت صدور را می توان از طریق ازدیاد ذخایر و تواناییهای فنی شرکت بیمه افزایش داد. تصمیم برای خرید پوشش اتکایی به منظور حمایت از پرتفوی شرکت بیمه، با هزینه آن و حق بیمه اتکایی و امکان پذیر بودن برنامه مناسب ارتباط دارد. در بازارهای بیمه اتکایی انواع پوشش های بیمه اتکایی مناسب برای پرتفوهای مناسب ارائه می شود .

انواع قراردادها :

اصولا قراردادهای اتکایی به دو دسته نسبی و غیر نسبی طبقه بندی می شوند. در اینجا خلاصه ای از تعریف این قراردادها آورده می شود .

- قرارداد اتکایی نسبی : Proportional Treaty

به زبان ساده بر اساس سیستمی است که در آن مبلغ بیمه شده ، حق بیمه و خسارت به نسبت درصدی که از قبل مشخص شده است بین بیمه گر اتکایی و بیمه گر واگذارنده تقسیم می شود.

سیستمهای مختلفی وجود دارد که نحوه عمل آنها بستگی به اهدافی دارد که مورد نظر می باشد.

 قراردادهای نسبی عموما به شکل قراردادهای مشارکت و مازاد سرمایه می باشند.

- قرارداد اتکایی مشارکت :Quota –share Treaty

در قرارداد اتکایی مشارکت بیمه گر واگذارنده نسبتی از کلیه بیمه نامه های صادره در رشته خاصی را خود نگهداشته و بقیه را تا مبلغ معین به بیمه گران اتکایی واگذار می کند.

- قراردادهای اتکایی مازاد سرمایه : Surplus Treaty

در این سیستم شرکت واگذارنده آن بخش از عملیات بیمه ای را که خود نمی تواند و یا نمی خواهد به حساب خود نگهدارد، واگذار می کند .

در این قرارداد بیمه گر واگذارنده موظف است مبلغ معینی طبق جدول ظرفیت ها که به قرارداد ها الحاق شده است و جزء آن به شمار می آید را به حساب خود نگهدارد. همچنین واگذارنده متعهد می شود که سهم ثابتی از عملیات خود را که در شرایط خصوصی مشخص شده است به بیمه گر اتکایی واگذار کند و بیمه گر اتکایی نیز موظف است آن را بپذیرد.

- قرارداد اتکایی غیرنسبی :  Non-Proportional Treaty

در این قراردادها مسئولیت واگذارنده و بیمه گر اتکایی بر اساس خسارت تعیین می شود. رایجترین نوع قرارداهای نسبی قراردادهای مازاد خسارت می باشند.

- پوشش اتکایی مازاد خسارت برای هر ریسک : Excess of Loss 

این پوشش همیشه حتی به زبان های خارجی به نام انگلیسی آن آورده می شود.

هدف اصلی در این پوشش آن است که بیمه گر واگذارنده نسبت به مازاد مبلغی از خسارت در هر ریسک (خطر بیمه شده ) که خود توان جبران آن را ندارد مورد حمایت قرار گیرد .

- پوشش اتکایی مازاد خسارت برای حوادث فاجعه آمیز :Catastrophe  Excess of Loss

این پوشش واگذارنده را در مقابل خسارات بزرگی که از یک حادثه ناشی میشود حمایت می کند. (خسارتهای اتفاقی و  فاجعه آمیز مانند سیل، زلزله، طوفان، تگرگ و آتش سوزی های مهیب و گسترده و غیره) .

 

بیمه اتکایی در شرکت بیمه ملت :

این شرکت از آغاز فعالیت با شرکتهای بیمه ایران و بیمه اتکایی امین  وارد  مذاکره گردید و برای پرتفوی آتش سوزی قرارداد مازاد سرمایه اخذ نموده است لیکن برای پروژه های بزرگ آتش سوزی که نیازمند پوشش اتکایی می باشد به بازارهای معتبر بین المللی مراجعه مینماید که از جمله می توان به بیمه نامه کارخانه سایپا ، سایپا دیزل و مگا موتور اشاره نمود. برای پوشش اتکایی ریسکهای فوق الاشاره بیمه گران اتکایی و کارگزاران مشروحه در ذیل مشارکت داشته اند:

  

لیست بیمه گران:

Scor	Swiss Re	Allianz
Hannover Re	Korean Re	Lloyds UWR
African Re	C.C.R. Paris	GIC
ecclesiastical	ARIG

 

 

لیست کارگزاران:

AON	HSBC	Nasco
U.I.B	Interlink Re	Gras savoye
K.M.Dastur	kay international	Cares

 

ضمنا شرکت بیمه ملت برای تامین پرتفوی باربری خویش با شرکت بیمه ایران قرارداد منعقد نموده و بیمه نامه های بزرگ باربری را به این شرکت واگذار می نماید.